20:30

Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası və İtkin düşmüş şəxslər üzrə Beynəlxalq Komissiya ilə əməkdaşlıq çərçivəsində beynəlxalq konfrans keçirilmişdir.

İyunun 30-da Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası və İtkin düşmüş şəxslər üzrə Beynəlxalq Komissiya (ICMP) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində keçirilən beynəlxalq konfransda iştirak etmək üçün Azərbaycana səfər edən ICMP-nin baş direktoru xanım Katrin Bombergerin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Fəxri xiyabanı ziyarət edərək Ulu Öndərin əziz xatirəsini dərin ehtiramla anmış, görkəmli oftalmoloq-alim, akademik Zərifə xanım Əliyevanın da məzarı üzərinə gül dəstələri düzmüşdür. Şəhidlər xiyabanındakı anım mərasimindən sonra nümayəndə heyəti Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri Əli Nağıyev tərəfindən qəbul edilmişdir.

Dövlət Komissiyasının sədri Əli Nağıyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin daim diqqət mərkəzində saxladığı itkin soydaşlarımızın axtarışı məsələsi ilə bağlı Komissiyanın qarşısında qoyduğu vəzifələrin icrası yönündə davam etdirilən təxirəsalınmaz tədbirlərdən, Qarabağ münaqişəsi nəticəsində itkin düşmüş şəxslərə aid məzar yerlərinin müəyyən edilərək ekshumasiyası və tapılmış meyit qalıqlarının eyniləşdirilməsi istiqamətində görülən işlərdən ətraflı bəhs etmiş, sözügedən təşkilatın Komissiyanın işinə göstərdiyi dəstəyə görə minnətdarlığını bildirmişdir. 

Xanım Katrin Bomberger qəbula görə təşəkkür edərək Azərbaycanda itkin düşmüş şəxslər üzrə məlumatların toplanması və mübadiləsi işinin yüksək səviyyədə təşkil edildiyini vurğulamışdır.

Qeyd edilməlidir ki, Dövlət Komissiyası və ICMP-nin əməkdaşlığı ilə itkin düşmüş şəxslərlə bağlı məlumatların elektron idarə olunması üçün Onlayn Sorğu Mərkəzi (OIC) istifadəyə verilmişdir. Təhlükəsiz və tam rəqəmsal olan bu platforma vasitəsilə vətəndaşlar itkin düşmüş şəxslər barədə yeni məlumatlar və sorğular göndərə, foto/sənədlər əlavə edə, həmçinin ehtimal olunan dəfn yerlərinin coğrafi koordinatlarını bölüşə bilərlər. Vahid elektron baza aidiyyəti dövlət qurumları arasında operativ məlumat mübadiləsini təmin edərək axtarış, qazıntı və eyniləşdirmə proseslərini daha səmərəli edir. İtkin düşmüş şəxslərin taleyi barədə məlumatı olan hər bir vətəndaşın Komissiyanın rəsmi internet səhifəsinə (www.scmp.gov.az) daxil olmaqla sistemdən istifadə etməsi mümkündür.

Bu xüsusda sistemin imkanları və təkmilləşdirilməsi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılmışdır.

Daha sonra Katrin Bombergerin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti, dövlət rəsmiləri, parlament üzvləri, diplomatlar, QHT və KİV nümayəndələrinin iştirakı ilə "İtkin düşmüş şəxslər məsələsinin həllində müasir yanaşmalar və əməkdaşlığın gücləndirilməsi" mövzusunda beynəlxalq konfrans öz işinə başlamışdır.

Tədbirdə açılış nitqi ilə çıxış edən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) rəisinin müavini general-leytenant Şərafət Həsənov tədbir iştirakçılarını salamladıqdan sonra itkin düşmüş şəxslər probleminin həllinin Azərbaycan dövləti üçün prioritet humanitar məsələlərdən biri olduğunu vurğulamış, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə itkin vətəndaşlarımıza aid məzar yerlərinin müəyyən olunması, zəruri qazıntı və ekshumasiya işlərinin aparılmasının Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Dövlət Komissiyasının qarşısında qoyduğu ən ümdə vəzifələrdən olduğunu bildirmişdir. 

Dövlət Komissiyasının katibi Qəzənfər Əhmədov 30 iyun 2026-cı il tarixinə olan məlumata əsasən, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində 4010 azərbaycanlının itkin düşmüş şəxs kimi qeydiyyata alındığını, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan qazıntılar zamanı tapılan yüzlərlə meyit qalığından 327 nəfərinin şəxsiyyətinin artıq DNT analizləri ilə müəyyən edildiyini bildirmişdir.

Qəzənfər Əhmədov həmçinin növbəti mərhələdə geniş ərazilərin sürətli xəritələşdirilməsi və gizli məzarlıqların aşkarlanması üçün yeni nəsil pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və yerin dərinliyini skan edən geofiziki radar (GPR) sistemlərindən istifadə olunacağını diqqətə çatdırmışdır.

Xarici işlər nazirinin müavini Elnur Məmmədov Azərbaycanın bu istiqamətdə BMT və Bakı Dialoqu çərçivəsində aktiv diplomatik fəaliyyət yürütdüyünü açıqlamış, deputatlar Zahid Oruc və Rizvan Nəbiyev məsələnin hüquqi tərəflərini şərh etmiş, Milli Məclisin üzvü Arzu Nağıyev komissiyanın işini sürətləndirmək üçün işçi qrupunun statusunun artırılması, texniki təminatın gücləndirilməsi və gətirilən xüsusi avadanlıqlara vergi-gömrük güzəştlərinin tətbiq edilməsi barədə təkliflər irəli sürmüşdür.

ICMP-nin rəhbəri xanım Katrin Bomberger Azərbaycan ilə səmərəli tərəfdaşlığı yüksək qiymətləndirdiyini və texnoloji mübadilənin davam edəcəyini vurğulamışdır. DTX-nin Hərbi-tibb Baş İdarəsinin rəisi Rüfət Əliyev Genetik Araşdırmalar Mərkəzinin laboratoriyasının ISO/IEC 17025:2017 beynəlxalq standartı ilə işlədiyini və hətta Ukrayna tərəfinin müharibə itkinlərinin eyniləşdirilməsi üçün Azərbaycana humanitar dəstək məqsədilə müraciət etdiyini açıqlamışdır. Səhiyyə Nazirliyinin rəsmisi Ədalət Həsənov məhkəmə-tibbi ekspertiza proseslərindən, AMEA-nın institut direktoru Fərhad Əliyev isə qazıntılarda arxeoloji-antropoloji metodların rolundan bəhs etmişdir. "Qarabağ İtkin Ailələri" İctimai Birliyinin sədri Könül Behbudova dövlətin bu sahədəki axtarışlarının ailələrə mənəvi təsəlli və ümid verdiyini qeyd edərək dünya birliyini Azərbaycana dəstək olmağa çağırmışdır.

Konfransın yekununda iştirakçılar innovativ texnologiyaların, elmi yanaşmaların və birgə beynəlxalq səylərin artırılmasının regionda davamlı sülh, ədalət və humanitar hüququn bərpası üçün vacib şərt olduğunu bəyan etmişlər.